21 Przekonań Sztuki Otwartej

"Ja nie opowiadam o estetyce naszego teatru i naszej sztuki, której nadałem późnej nazwę „teatr otwarty". Napisałem 21 przekonań tej sztuki otwartej, wszyscy uznali to za dobry bryk, skrót(...)"

Bogusław Litwiniec

1. [1]Sztuka otwarta

startuje z pozycji człowieka zbiorowego (wspólnotowego), który będąc „procesem swoich czynów", osiąga pełnię w społecznym działaniu.[2](emancypuje się: raz - ku wolności, dwa - ku jakości, stylu.)

2. Sztuka otwarta

uskrzydla się nadzieją na międzyludzką solidarność i wychodzi poza samotny heroizm oraz egocentryczne ocalenia.

 

3. Sztuka otwarta

kieruje się naturalnym uczuciem sympatii, wskrzeszając ją przeciwko agresji, którą traktuje jak fakt historyczny psychicznie pochodny, będący objawem wynaturzonych warunków bytowania.

 

4. Sztuka otwarta

odwołuje się do natury ludzkiej jako sądu ostatecznego, powołując na pierwszego świadka oskarżenia cierpienie cielesne.

 

5. Sztuka otwarta

przed podejmowaniem transcedentalnych motywów losu ludzkiego wpierw oddaje się walce przeciw temu, co „ tu i teraz" jawnie niesprawiedliwe, oparte na wyzysku, przemocy, oszustwie.

 

6. Sztuka otwarta

występuje w pozycji bojownika-optymisty ożywionego przekonaniem o organicznej potrzebie i społecznej skuteczności sztuki.

 

7. Sztuka otwarta

w obliczu rzeczywistości powodującej trwogę, spustoszenie moralne, znieczulicę nie przestaje na zdaniu raportu ze swego przerażenia, lecz przystępuje do przezwyciężenia go z wolą wywołania solidarnej kontrakcji.

 

8. Sztuka otwarta

czerpie energię dla swojego aktywizmu z entuzjazmu dozbrajanego świadomością krytyczną.

 

9. Sztuka otwarta

wykracza poza obroty w bezpiecznym kąciku kultury i daje artyście prawo do działania, do ryzyka, twórczej aktywności oraz autonomicznej decyzji w każdym obszarze działania człowieka.

 

10. Sztuka otwarta

towarzyszy człowiekowi w przekonaniu, że wolni ludzie i swobodne wydarzenia są różnorodne, że ziarna prawdy dobra i piękna znajdą się wszędzie, że możliwość harmonii istnieje niekoniecznie wśród identyczności.

 

11. Sztuka otwarta

nad pokusę doktryny przekłada konkret oraz wystrzega się sądów arbitralnych, racji wyspekulowanych, poglądów autorytatywnych.

12. Sztuka otwarta

z obowiązku wolnych wobec tych, co są w niewoli, wpierw bierze odpowiedzialność za społeczeństwo, której oddaje swe kreacje, później - za wartość muzealną tychże kreacji.

 

13. Sztuka otwarta

wybiera nastawienie etyczne przed estetycznym, piękno traktuje w kategoriach sprawiedliwości i dobra, a skuteczność oddziaływania w ich imieniu stawia nad przymus obrotów w granicach stylu, gatunku, tradycji.

 

14. Sztuka otwarta

traktuje siebie jako sposób uczestniczenia w życiu - zgodnie z przekonaniem, że tworzyć inaczej, to znaczy żyć inaczej.

 

15. Sztuka otwarta

 

utożsamia prawdę nie z tym, co logiczne, lecz z tym, co naturalne i autentyczne, a od artysty domaga się, by jego postawa spełniała się nie tylko w wyrazie artystycznym dzieła, lecz także w sposobie pracy - tworzenia - życia. (jak w greckich akademiach- Platon, Arystoteles)

 

16. Sztuka otwarta

konflikt między naturą a kulturą, między tym, co pierwotne, a tym, co nabyte, rozstrzyga w działaniu ( ku stylowi, jakości życia) powołuje swe wyroki w marszu, poddaje je codziennej rewizji. ( wypływa to z jego praw- II etap emancypacji)

 

17. Sztuka otwarta

dąży do zjednoczenia (szuka dialogu) we wspólnotę tego, co różnorakie i przeciwstawne w ogniu konfrontacji, bez apriorycznego unicestwienia którejś, ze stron, bez wstępnych eliminacji.

 

18. Sztuka otwarta

nad dzieło skończone przedkłada jego stawianie wśród partnerów, których udział w kreacji stanowi zarazem treść kreacji. (w mapce „był rolą, „ stawać się sobą")

 

19. Sztuka otwarta

rezygnuje ze snów o potędze jej arcydzieł w wieczności, a liczy na przetrwanie w postawach, do których zdoła pobudzić przede wszystkim w chwili powoływania samej siebie ( happening).

 

20. Sztuka otwarta

zmierza ku temu, by być jednocześnie raportem (z doświadczanego), rewizją ( zagrażającego), wyobrażeniem ( możliwego)

 

21. Sztuka otwarta

nie jest symboliczna, nie odsyła za pomocą swych znaków do innych rzeczywistości, lecz sama przez się stanowi znaczenie, gdyż poprzez uczestniczenie w świecie oddaje się sama do niego, a jej spójnia spełnia się we wzajemnym oddziaływaniu.

22.Sztuka otwarta( nowa w XXI wiek)[3]

odrzuca handel wolnością bez alternatyw, przez manipulowanie świadomością społeczeństwa. Kasa na rynku idei.

---

[1] Początkowo słowem głównym miało być: „Kultura otwarta", jednak władzę komunistyczne nie wyraziły na nie zgody ( przyp. autor).

[2] Kursywą opisane są dopiski autora, Bogusława Litwińca naniesione zwykłym długopisem, w latach '90- tych, na egzemplarzu autorskim (przyp. autor) (w:)„Ośrodek Teatru Otwartego Kalambur", Bogusław Litwiniec, Wrocław 1980

[3] 22 zasada sztuki otwartej nie widnieje, w żadnym oficjalnie opublikowanym wydawnictwie. Została dopisana jedynie, jako dopisek długopisem, na autorskim egzemplarzu.